Gatunki domieszkowe – definicja i charakterystyka
Gatunki domieszkowe to gatunki drzew lub krzewów leśnych występujące w drzewostanie obok gatunków głównych, lecz w mniejszym udziale ilościowym. Nie stanowią one podstawowego składnika drzewostanu, jednak odgrywają ważną rolę w kształtowaniu jego struktury, stabilności, żyzności siedliska oraz różnorodności biologicznej.
Według zasad hodowli lasu gatunki domieszkowe wprowadza się w celu zwiększenia odporności drzewostanów na czynniki biotyczne i abiotyczne, poprawy warunków glebowych, zwiększenia produkcyjności siedliska oraz wzbogacenia składu gatunkowego lasu.
Funkcje gatunków domieszkowych
Gatunki domieszkowe:
- poprawiają właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby,
- przyspieszają obieg materii organicznej i składników pokarmowych,
- zwiększają odporność drzewostanów na wiatr, śnieg, suszę oraz gradacje owadów,
- wpływają korzystnie na jakość produkowanego drewna gatunków głównych,
- wzbogacają bioróżnorodność ekosystemów leśnych,
- tworzą korzystny mikroklimat dla odnowienia lasu.
Podział gatunków domieszkowych
1. Gatunki domieszkowe uszlachetniające
Są to gatunki poprawiające żyzność gleby dzięki łatwo rozkładającej się ściółce bogatej w składniki pokarmowe.
Do najważniejszych należą:
- lipa drobnolistna (Tilia cordata),
- lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos),
- klon zwyczajny (Acer platanoides),
- jawor (Acer pseudoplatanus),
- grab zwyczajny (Carpinus betulus),
- jesion wyniosły (Fraxinus excelsior),
- wiązy (Ulmus spp.).
2. Gatunki domieszkowe pomocnicze
Pełnią głównie funkcje pielęgnacyjne i ochronne, osłaniają glebę oraz pnie drzew gatunków głównych.
Do tej grupy zalicza się m.in.:
- brzozę brodawkowatą (Betula pendula),
- brzozę omszoną (Betula pubescens),
- osikę (Populus tremula),
- jarząb pospolity (Sorbus aucuparia),
- olszę czarną (Alnus glutinosa),
- olszę szarą (Alnus incana),
- wierzbę iwę (Salix caprea).
Najczęściej spotykane gatunki domieszkowe w polskich lasach
W zależności od siedliska i gatunku głównego drzewostanu jako domieszkowe stosuje się:
- brzozę brodawkowatą,
- brzozę omszoną,
- jarząb pospolity,
- osikę,
- lipę drobnolistną,
- klon zwyczajny,
- jawor,
- grab zwyczajny,
- jesion wyniosły,
- wiązy,
- olszę czarną,
- olszę szarą,
- buk zwyczajny,
- świerk pospolity,
- modrzew europejski,
- dąb szypułkowy,
- dąb bezszypułkowy.
Definicja do zapamiętania
Gatunki domieszkowe to gatunki drzew i krzewów występujące w drzewostanie obok gatunków głównych w mniejszym udziale, których zadaniem jest zwiększanie trwałości, odporności, różnorodności biologicznej i produkcyjności lasu oraz poprawa warunków siedliskowych.
Literatura
- Jaworski A., Hodowla lasu. Charakterystyka hodowlana drzew i krzewów leśnych, PWRiL, Warszawa.
- Jaworski A., Podstawy przyrostowe i ekologiczne odnawiania oraz pielęgnacji drzewostanów.
- Zasady Hodowli Lasu (2012 z późniejszymi zmianami), Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe.
- Szymański S., Ekologiczne podstawy hodowli lasu, PWRiL.