Wymagania świetlne jesionów, olch, brzóz, graba, klonów, wiązów, lip i topoli osiki

W hodowli lasu wymagania świetlne gatunków określają ich zdolność do wzrostu i rozwoju pod okapem drzewostanu oraz stopień tolerancji zacienienia. Wyróżnia się gatunki światłożądne, półcienioznośne i cienioznośne.

Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior)

Jesion należy do gatunków półcienioznośnych. W młodości dobrze znosi umiarkowane ocienienie, jednak wraz z wiekiem wymaga coraz większego dostępu światła. Młode odnowienia mogą rozwijać się pod osłoną drzewostanu, lecz dla prawidłowego wzrostu potrzebują stopniowego odsłaniania.

Grupa świetlna: półcienioznośny.

Olsza czarna (Alnus glutinosa)

Olsza czarna jest gatunkiem światłożądnym. Już od najmłodszych lat wymaga dużej ilości światła i źle znosi zacienienie. W warunkach niedoboru światła szybko ulega osłabieniu i zamiera.

Grupa świetlna: światłożądna.

Olsza szara (Alnus incana)

Podobnie jak olsza czarna należy do gatunków światłożądnych. Wymaga pełnego oświetlenia przez cały okres życia.

Grupa świetlna: światłożądna.

Brzoza brodawkowata (Betula pendula)

Brzoza jest jednym z najbardziej światłożądnych gatunków drzew leśnych w Polsce. Nie znosi zacienienia i wymaga pełnego dostępu światła od momentu kiełkowania.

Grupa świetlna: bardzo światłożądna.

Brzoza omszona (Betula pubescens)

Wymagania świetlne są podobne jak u brzozy brodawkowatej. Gatunek ten potrzebuje dużej ilości światła, choć nieco lepiej znosi częściowe ocienienie.

Grupa świetlna: światłożądna.

Grab pospolity (Carpinus betulus)

Grab jest jednym z najbardziej cienioznośnych gatunków liściastych w Polsce. Młode osobniki mogą przez wiele lat rozwijać się pod zwarciem drzewostanu, zachowując zdolność wzrostu po odsłonięciu.

Grupa świetlna: cienioznośny.

Klon zwyczajny (Acer platanoides)

Klon zwyczajny dobrze znosi ocienienie w młodym wieku. Może odnawiać się i wzrastać pod osłoną drzewostanu.

Grupa świetlna: cienioznośny do półcienioznośnego.

Jawor (Acer pseudoplatanus)

Jawor należy do gatunków dobrze tolerujących zacienienie, szczególnie w młodości. W starszym wieku wymaga większego dostępu światła.

Grupa świetlna: półcienioznośny do cienioznośnego.

Klon polny (Acer campestre)

W młodości dobrze znosi ocienienie, jednak później wymaga większego dostępu światła.

Grupa świetlna: półcienioznośny.

Wiązy (Ulmus spp.)

Wiązy odznaczają się stosunkowo dużą tolerancją na zacienienie, szczególnie w okresie młodocianym. Mogą odnawiać się pod osłoną drzewostanu, lecz dla prawidłowego wzrostu wymagają później zwiększonego dostępu światła.

Grupa świetlna: półcienioznośne.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata)

Lipa drobnolistna należy do najbardziej cienioznośnych gatunków drzew liściastych w Polsce. Jej młode osobniki mogą przez wiele lat rozwijać się w silnym ocienieniu.

Grupa świetlna: bardzo cienioznośna.

Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)

Jest nieco bardziej wymagająca pod względem światła niż lipa drobnolistna, ale również dobrze znosi ocienienie.

Grupa świetlna: cienioznośna.

Topola osika (Populus tremula)

Osika należy do gatunków wybitnie światłożądnych. Nie toleruje zacienienia i wymaga pełnego dostępu światła od najwcześniejszych faz rozwoju.

Grupa świetlna: bardzo światłożądna.

Zestawienie do zapamiętania

Kolejność od najbardziej światłożądnych do najbardziej cienioznośnych

Brzoza brodawkowata → Osika → Olsze → Brzoza omszona → Jesion → Wiązy → Klon polny → Jawor → Klon zwyczajny → Grab → Lipa szerokolistna → Lipa drobnolistna

Opracowano na podstawie: Jaworski A. Hodowla lasu. Charakterystyka hodowlana drzew i krzewów leśnych, Szymański S. Ekologiczne podstawy hodowli lasu, oraz Zasad Hodowli Lasu (stan wiedzy 2024).