Wzrost i produkcyjność jesionów, olch, brzóz, graba, klonów, wiązów, lip i topoli osiki

Opracowano na podstawie: Jaworski A. Hodowla lasu. Charakterystyka hodowlana drzew i krzewów leśnych, Jaworski A. Podstawy przyrostowe i ekologiczne odnawiania oraz pielęgnacji drzewostanów, Szymański S. Ekologiczne podstawy hodowli lasu, Zasady Hodowli Lasu oraz tablice zasobności i przyrostu drzewostanów stosowane w Polsce.

Pojęcia

Wzrost – proces zwiększania wymiarów drzewa (wysokości, pierśnicy, objętości i masy).

Produkcyjność – zdolność gatunku do wytwarzania biomasy drzewnej na określonym siedlisku, wyrażana najczęściej przyrostem miąższości lub osiąganą zasobnością drzewostanu.

1. Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior)

Wzrost

• gatunek szybko rosnący,
• szczególnie intensywny wzrost wysokościowy między 20. a 60. rokiem życia,
• osiąga wysokość 35–40 m.

Produkcyjność

• bardzo wysoka,
• na żyznych siedliskach należy do najproduktywniejszych krajowych gatunków liściastych,
• może osiągać I i Ia klasę bonitacji.

Ocena

Produkcja drewna: bardzo duża.

2. Olsza czarna (Alnus glutinosa)

Wzrost

• szybki wzrost w młodości,
• kulminacja przyrostu przypada na wiek 20–40 lat,
• osiąga wysokość 25–30 m.

Produkcyjność

• wysoka na siedliskach olsowych i łęgowych,
• szybko tworzy znaczną masę drewna.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

3. Olsza szara (Alnus incana)

Wzrost

• bardzo szybki w młodości,
• krótkowieczna.

Produkcyjność

• średnia,
• mniejsza niż u olszy czarnej.

Ocena

Produkcja drewna: średnia.

4. Brzoza brodawkowata (Betula pendula)

Wzrost

• bardzo szybki w młodości,
• wcześnie osiąga kulminację przyrostu,
• osiąga wysokość 25–30 m.

Produkcyjność

• średnia do dużej,
• zależna od jakości siedliska.

Ocena

Produkcja drewna: średnia.

5. Brzoza omszona (Betula pubescens)

Wzrost

• wolniejszy niż brzoza brodawkowata.

Produkcyjność

• średnia lub mała,
• ograniczana przez siedliska bagienne.

Ocena

Produkcja drewna: mała do średniej.

6. Grab pospolity (Carpinus betulus)

Wzrost

• stosunkowo wolny,
• szczególnie w młodości.

Produkcyjność

• umiarkowana,
• rzadko tworzy lite drzewostany produkcyjne.

Ocena

Produkcja drewna: średnia.

7. Klon zwyczajny (Acer platanoides)

Wzrost

• szybki,
• szczególnie na siedliskach żyznych.

Produkcyjność

• wysoka,
• jako gatunek domieszkowy zwiększa ogólną produkcyjność drzewostanu.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

8. Jawor (Acer pseudoplatanus)

Wzrost

• szybki,
• szczególnie na siedliskach górskich i wyżynnych.

Produkcyjność

• bardzo wysoka,
• może osiągać I klasę bonitacji.

Ocena

Produkcja drewna: bardzo duża.

9. Klon polny (Acer campestre)

Wzrost

• umiarkowany.

Produkcyjność

• średnia.

Ocena

Produkcja drewna: średnia.

10. Wiąz szypułkowy (Ulmus laevis)

Wzrost

• szybki.

Produkcyjność

• wysoka na siedliskach łęgowych.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

11. Wiąz górski (Ulmus glabra)

Wzrost

• szybki.

Produkcyjność

• wysoka na siedliskach żyznych.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

12. Wiąz polny (Ulmus minor)

Wzrost

• szybki.

Produkcyjność

• wysoka.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

13. Lipa drobnolistna (Tilia cordata)

Wzrost

• umiarkowany w młodości,
• później przyspiesza.

Produkcyjność

• średnia do dużej,
• szczególnie na siedliskach grądowych.

Ocena

Produkcja drewna: średnia do dużej.

14. Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)

Wzrost

• szybszy niż u lipy drobnolistnej.

Produkcyjność

• duża.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

15. Topola osika (Populus tremula)

Wzrost

• bardzo szybki w młodości,
• jeden z najszybciej rosnących krajowych gatunków liściastych.

Produkcyjność

• duża,
• szczególnie w pierwszych dziesięcioleciach życia.

Ocena

Produkcja drewna: duża.

Zestawienie produkcyjności

Kolejność od najbardziej do najmniej produkcyjnych

Jesion → Jawor → Wiązy → Klon zwyczajny → Olsza czarna → Lipa szerokolistna → Osika → Brzoza brodawkowata → Lipa drobnolistna → Grab → Klon polny → Olsza szara → Brzoza omszona

Najważniejsze informacje do zapamiętania

Gatunki najszybciej rosnące

• osika,
• olsza czarna,
• brzoza brodawkowata,
• jesion,
• jawor.

Gatunki o najwyższej produkcyjności

• jesion wyniosły,
• jawor,
• wiązy,
• klon zwyczajny.

Gatunki o najmniejszej produkcyjności

• brzoza omszona,
• olsza szara,
• grab.

Definicja do zeszytu

Największą produkcyjnością spośród omawianych gatunków charakteryzują się jesion wyniosły, jawor oraz wiązy. Bardzo szybkim wzrostem w młodości odznaczają się osika, brzoza brodawkowata i olsza czarna. Najmniejszą produkcyjność wykazują brzoza omszona, olsza szara i grab, które pełnią głównie funkcje ekologiczne i siedliskotwórcze.