Sposoby odnawiania jesionów, olch, brzóz, graba, klonów, wiązów, lip i topoli osiki

Opracowano na podstawie: Jaworski A. Hodowla lasu. Charakterystyka hodowlana drzew i krzewów leśnych, Jaworski A. Hodowla lasu, Zasady Hodowli Lasu (2024), Szymański S. Ekologiczne podstawy hodowli lasu oraz współczesnej praktyki hodowlanej Lasów Państwowych.

Wprowadzenie

W hodowli lasu wyróżnia się:

Odnowienie naturalne

Powstaje z:

• samosiewu nasion drzew macierzystych,
• odrośli pniowych,
• odrośli korzeniowych.

Odnowienie sztuczne

Powstaje poprzez:

• sadzenie sadzonek,
• siew nasion.

Poszczególne gatunki różnią się zdolnością do odnawiania naturalnego i sztucznego.

1. Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobrze odnawia się z nasion,
• wymaga żyznych i wilgotnych siedlisk,
• młode siewki dobrze znoszą częściowe ocienienie.

Odnowienie sztuczne

• najczęściej przez sadzenie sadzonek 1- lub 2-letnich.

Zalecany sposób

Odnowienie naturalne pod osłoną drzewostanu lub sadzenie sadzonek.

2. Olsza czarna (Alnus glutinosa)

Odnowienie naturalne

• bardzo łatwo odnawia się z nasion,
• obficie obsiewa odsłoniętą glebę.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie sadzonek,
• rzadziej siew.

Zalecany sposób

Naturalny obsiew lub sadzenie.

3. Olsza szara (Alnus incana)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre,
• często odnawia się spontanicznie na terenach zdegradowanych.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie,
• siew.

Zalecany sposób

Naturalny obsiew oraz sadzenie.

4. Brzoza brodawkowata (Betula pendula)

Odnowienie naturalne

• wyjątkowo łatwe,
• ogromna produkcja lekkich nasion,
• szybko zasiedla powierzchnie otwarte.

Odnowienie sztuczne

• siew,
• sadzenie sadzonek.

Zalecany sposób

Naturalny obsiew.

5. Brzoza omszona (Betula pubescens)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre na siedliskach wilgotnych.

Odnowienie sztuczne

• siew,
• sadzenie.

Zalecany sposób

Naturalny obsiew.

6. Grab pospolity (Carpinus betulus)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre,
• dobrze znosi ocienienie,
• często odnawia się pod okapem drzewostanu.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie sadzonek.

Zalecany sposób

Naturalne odnowienie pod osłoną drzewostanu.

7. Klon zwyczajny (Acer platanoides)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre,
• licznie odnawia się pod drzewostanem.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie.

Zalecany sposób

Naturalne odnowienie lub sadzenie.

8. Jawor (Acer pseudoplatanus)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre,
• często występuje samosiew.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie sadzonek.

Zalecany sposób

Naturalne odnowienie pod osłoną.

9. Klon polny (Acer campestre)

Odnowienie naturalne

• dobre.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie.

Zalecany sposób

Naturalne odnowienie lub sadzenie.

10. Wiązy (Ulmus spp.)

Odnowienie naturalne

• dobre,
• obficie owocują i rozsiewają nasiona.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie sadzonek.

Zalecany sposób

Naturalne odnowienie i sadzenie.

11. Lipa drobnolistna (Tilia cordata)

Odnowienie naturalne

• bardzo dobre z odrośli pniowych,
• dobre z nasion.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie sadzonek.

Zalecany sposób

Odroślowe i naturalne.

12. Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)

Odnowienie naturalne

• dobre,
• także z odrośli.

Odnowienie sztuczne

• sadzenie.

Zalecany sposób

Odroślowe i sadzenie.

13. Topola osika (Populus tremula)

Odnowienie naturalne

Odrośle korzeniowe

• podstawowy sposób odnawiania,
• bardzo silna zdolność tworzenia odrośli.

Nasiona

• w praktyce leśnej mają niewielkie znaczenie.

Odnowienie sztuczne

• stosowane sporadycznie.

Zalecany sposób

Odnowienie z odrośli korzeniowych.

Tabela do zapamiętania

Najważniejsze informacje egzaminacyjne

Najłatwiej odnawiają się naturalnie z nasion:

• brzoza brodawkowata,
• brzoza omszona,
• olsza czarna,
• jesion,
• grab,
• klony.

Najlepiej odnawiają się z odrośli pniowych:

• lipa drobnolistna,
• lipa szerokolistna.

Najlepiej odnawia się z odrośli korzeniowych:

• osika.

Gatunki wymagające najczęściej sadzenia przy odnowieniach sztucznych:

• jesion,
• jawor,
• klon zwyczajny,
• wiązy.

Definicja do zeszytu

Jesiony, olsze, brzozy, grab, klony i wiązy odnawiają się głównie generatywnie z nasion (samosiewu). Lipa odnawia się zarówno z nasion, jak i bardzo dobrze z odrośli pniowych. Osika odnawia się przede wszystkim wegetatywnie poprzez odrośle korzeniowe, które stanowią jej najważniejszy sposób rozmnażania w warunkach leśnych.