Charakterystyka klimatu, na którym mogą wzrastać jesiony, olsze, brzozy, grab, klony, wiązy, lipy i topola osika
Wymagania klimatyczne drzew leśnych obejmują przede wszystkim:
- temperaturę powietrza,
- długość okresu wegetacyjnego,
- sumę opadów atmosferycznych,
- wilgotność powietrza,
- odporność na mrozy i przymrozki,
- kontynentalizm lub oceanizm klimatu.
Wymienione gatunki należą do rodzimych gatunków lasotwórczych i domieszkowych strefy klimatu umiarkowanego Europy, jednak różnią się amplitudą ekologiczną i wymaganiami klimatycznymi.
1. Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior)
Wymagania klimatyczne
- gatunek klimatu umiarkowanie ciepłego i wilgotnego,
- preferuje obszary o łagodnych zimach i stosunkowo wysokiej wilgotności powietrza,
- wymaga długiego okresu wegetacyjnego,
- najlepiej rośnie tam, gdzie roczna suma opadów przekracza 600 mm.
W Polsce
Najlepsze warunki znajduje:
- na Pomorzu,
- Pojezierzach,
- Nizinie Wielkopolskiej,
- Pogórzu Karpackim.
Ograniczenia
- źle znosi długotrwałe susze,
- wrażliwy na późne przymrozki.
2. Olsza czarna (Alnus glutinosa)
Wymagania klimatyczne
- klimat umiarkowany chłodny do umiarkowanie ciepłego,
- wymaga dużej wilgotności siedliska,
- dobrze znosi niskie temperatury.
W Polsce
Rośnie na całym obszarze kraju.
Ograniczenia
- niekorzystnie reaguje na długotrwałe susze.
3. Olsza szara (Alnus incana)
Wymagania klimatyczne
- gatunek klimatu chłodniejszego,
- dobrze znosi surowe zimy,
- występuje również w górach.
W Polsce
Najlepiej rozwija się:
- w Karpatach,
- Sudetach,
- północno-wschodniej Polsce.
4. Brzoza brodawkowata (Betula pendula)
Wymagania klimatyczne
- bardzo szeroka amplituda klimatyczna,
- dobrze rośnie od klimatu umiarkowanego chłodnego do umiarkowanie ciepłego,
- bardzo odporna na mróz.
W Polsce
Występuje w całym kraju od wybrzeża po regiel dolny.
Ograniczenia
- słabiej rośnie w klimacie bardzo wilgotnym.
5. Brzoza omszona (Betula pubescens)
Wymagania klimatyczne
- preferuje klimat chłodny i wilgotny,
- bardzo odporna na niskie temperatury.
W Polsce
Najliczniejsza:
- na północy kraju,
- na terenach bagiennych i torfowych.
6. Grab pospolity (Carpinus betulus)
Wymagania klimatyczne
- klimat umiarkowanie ciepły,
- wymaga stosunkowo długiego okresu wegetacyjnego.
W Polsce
Najlepiej rozwija się:
- w środkowej,
- zachodniej,
- południowej Polsce.
Ograniczenia
- źle znosi bardzo surowy klimat kontynentalny.
7. Klon zwyczajny (Acer platanoides)
Wymagania klimatyczne
- klimat umiarkowany,
- dobrze znosi zimy i mrozy,
- wymaga stosunkowo dużej wilgotności powietrza.
W Polsce
Rośnie niemal na całym obszarze kraju.
8. Jawor (Acer pseudoplatanus)
Wymagania klimatyczne
- klimat umiarkowanie chłodny i wilgotny,
- dobrze rośnie w warunkach górskich i podgórskich.
W Polsce
Najlepsze warunki:
- Karpaty,
- Sudety,
- wyżyny południowej Polski.
Ograniczenia
- źle znosi klimat suchy.
9. Klon polny (Acer campestre)
Wymagania klimatyczne
- gatunek klimatu cieplejszego,
- dobrze znosi okresowe susze.
W Polsce
Najczęściej występuje:
- w zachodniej,
- środkowej,
- południowej Polsce.
10. Wiązy (Ulmus spp.)
Wymagania klimatyczne
- klimat umiarkowany ciepły,
- preferują obszary wilgotniejsze.
W Polsce
Rosną w całym kraju, szczególnie w dolinach rzecznych.
Ograniczenia
- niekorzystnie reagują na długotrwałe susze.
11. Lipa drobnolistna (Tilia cordata)
Wymagania klimatyczne
- bardzo szeroka amplituda klimatyczna,
- dobrze znosi zarówno wpływy oceaniczne, jak i kontynentalne,
- bardzo odporna na mróz.
W Polsce
Występuje na całym obszarze kraju.
12. Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos)
Wymagania klimatyczne
- wymaga klimatu cieplejszego niż lipa drobnolistna,
- preferuje obszary o łagodniejszych zimach.
W Polsce
Najczęściej występuje:
- na wyżynach,
- pogórzach,
- w niższych położeniach górskich.
13. Topola osika (Populus tremula)
Wymagania klimatyczne
- jedna z największych amplitud klimatycznych spośród krajowych gatunków drzew,
- występuje od strefy borealnej po umiarkowaną,
- bardzo odporna na mróz.
W Polsce
Rośnie na całym obszarze kraju.
Ograniczenia
- słabiej rośnie na siedliskach bardzo suchych.
Tabela do zapamiętania
| Gatunek | Preferowany klimat |
|---|---|
| Jesion | umiarkowanie ciepły i wilgotny |
| Olsza czarna | umiarkowany wilgotny |
| Olsza szara | umiarkowany chłodny i wilgotny |
| Brzoza brodawkowata | umiarkowany chłodny do ciepłego |
| Brzoza omszona | chłodny i wilgotny |
| Grab | umiarkowanie ciepły |
| Klon zwyczajny | umiarkowany |
| Jawor | umiarkowanie chłodny i wilgotny |
| Klon polny | umiarkowanie ciepły i suchszy |
| Wiązy | umiarkowanie ciepły i wilgotny |
| Lipa drobnolistna | umiarkowany, szeroka amplituda |
| Lipa szerokolistna | umiarkowanie ciepły |
| Osika | od chłodnego do umiarkowanie ciepłego |
Najbardziej odporne na surowy klimat
- brzoza brodawkowata,
- brzoza omszona,
- olsza szara,
- osika,
- lipa drobnolistna.
Najbardziej wymagające klimatu ciepłego i wilgotnego
- jesion,
- jawor,
- wiązy,
- klon polny (ciepłego),
- grab.
Gatunki o największej amplitudzie klimatycznej
- osika,
- brzoza brodawkowata,
- lipa drobnolistna,
- olsza czarna.
Warto zapamietać
Jesiony, olsze, brzozy, grab, klony, wiązy, lipy i osika są gatunkami strefy klimatu umiarkowanego. Największą tolerancję klimatyczną wykazują brzozy, osika i lipa drobnolistna, natomiast największe wymagania względem ciepła i wilgotności mają jesion, jawor oraz wiązy. Olsze związane są z klimatem wilgotnym, a grab i klon polny preferują klimat umiarkowanie ciepły.